BunleibhéalMeánleibhéalArdleibhéal
Mícheál Ó Coileáin
5:08
Roinn le Google Classroom
Roinn le Microsoft Teams
SÁBHÁIL
0
Tochailt
Bhí Mícheál Ó Coileáin páirteach sa troid ar son shaoirse na hÉireann trína a shaol a fad. Thosaigh sé seo nuair a ndeachaigh sé isteach san IRB agus é imithe ar imirce go Londain. Tháining sé ar ais go Báile Átha Cliath chun páirt a ghlacadh in Éirí Amach na Cásca agus mar thoradh ar sin chuireadh so phriosún é sa Bhreatain Bheag. Nuair a scaoileadh saor leis, lean sé lena chuid oibre ar son na hÉireann, ceapadh é mar Aire Airgeadais agus é sa chéad Dáil, d'earcaigh se spiairí agus é i gceannas ar bhailiú fáisnéise don IRA agus bhunaigh sé roinn speisialta don IRA darbh ainm 'an scuad'. Rinne sé idirbheartaíócht leis an mBreatain i 1921 chun síochán a shocrú agus lean an Cogadh Cathartha. Lámhachadh é i mí Lúnasa 1922 agus é ach blian 'is tríocha d'aois.
Spriocanna Foghlama:
Stair 2.4 - Cluastuiscint, léamhtuiscint, tuiscint ar an stair, an eacnamíocht agus an polaitíocht.
Aoisghrúpa:
12-15
Na hEochairfhocail:
Michael Collins, Mícheál Ó Coileáin, 1916, Cogadh, Saoirse, Airgeadais, Scuad, Idirbheartaíocht, IRA.
Ábhar tacaíochta
Bileoga Oibre agus Freagraí
Ceachtanna lena mbaineann
Físeán gairid ag déanamh cur síos ar an bpáirt a bhí ag Arthur Chichester i stair na hÉireann. Shocraigh Rí Séamus I plandáil a churthú i gCúige Uladh. Throid Arthur Chichester i gCogadh na Naoi mBliana. Scrios siad na torthaí agus mharaigh siad ainmhithe na reibiliúnaigh. Rinne Chichester forbairt ar Bhéal Féirste agus é ina ghobharnóir ar Charraig Fhearghais.
Arthur Chichester
Tochailt
5:17
Físeán gairid ag déanamh cur síos ar an bpáirt a bhí ag Charles Stewart Parnell i stair na hÉireann. B'Éireannach é Charles Stewart Parnell a fuair post mar fheisire i bParliamant na Breataine. D'oibrigh sé le William Gladstone chun páirtí polaitíochta a stiúradh ar son an rialtas dúchais. Bhuail niúmóine é in 1891 agus fuair sé bás dá bharr.
Charles Stewart Parnell
Tochailt
5:53
Físeán gairid ag déanamh cur síos ar an bpáirt a bhí ag Christabel Bielenberg i stair na hÉireann. Thug Christabel agus a fear chéile Peter neart cabhrach do na Giúdaigh sa Ghearmáin i rith an dara cogadh domhanda. Chuir sí daoine i bhfolach in íoslach an tí, ionas go raibh siad slán ón Gestapo agus na Naitsithe. Gabhadh a fear chéile in 1944 ach d'éalaigh se agus chuaigh sé i bhfolach.
Christabel Bielenberg
Tochailt
5:39
Físeán gairid ag déanamh cur síos ar an bpáirt a bhí ag Helena Katz Lewis i stair na hÉireann. Ba ghiúdach í Helena Katz Lewis, a rugadh in 1916 sa tSeicslóvaic. Phós sí fear darb ainm Paul Herrmann, ach nuair a seoladh chun na Gearmáine é agus í in Auschwitz, ní fhaca sí arís é. Sheachain sí na seomraí gáis mar gur mhúin sí damhsa ag an gcampa. I ndiaidh an chogaidh, bhog Helena chuig Béal Féirste le Harry Levvy agus d'aithrigh siad a n-ainm chuig Lewis. Mhúin sí rince agus scríobh sí leabhar faoina taithí i rith an il-loscaidh.
Helena Katz Lewis
Tochailt
7:14
Físeán gairid ag déanamh cur síos ar an bpáirt a bhí ag Michael John Coyne i stair na hÉireann. Rugadh Michael John Coyne i nGaillimh, bhog sé chuig Meiriceá agus chuaigh sé isteach san arm ann. Throid sé go dian i Vítneam agus fuair sé duaiseanna mar thorraidh ar a chrógacht agus mar gur gortaíodh é. Seoladh thar n-ais chuig Meiriceá é nuair a bhuaileadh maláire é.
Michael John Coyne
Tochailt
4:37
Físeán gairid ag déanamh cur síos ar an bpáirt a bhí ag Margaret Ball i stair na hÉireann. Bhí Margaret Ball ina húinéir talún i gContae na Mí sna 1500í. Bhí sí ina Caitliceach cráifeach agus dhiúltaigh sí an Protastúnachas. Mar thorradh ar sin, chuir a mhac fhéin i bpríosún í agus cailleadh ann í in 1584. In 1992, d'fhógair Pápa Eoin Pól II mar dhuine beannaithe í.
Margaret Ball
Tochailt
4:39
Físeán gairid ag déanamh cur síos ar an bpáirt a bhí ag Eamon Bulfin i stair na hÉireann. Throid Eamon Bulfin in Éirí Ámach na Cásca in 1916. Cuireadh i bpriosún e le Mícheál Ó Coileáin. D'oibrigh Eamon Bulfin ar son Éireann Neamhspleách agus é thar lear san Argaintín. Rinne sé neart bolscaireachta do chultúr na hÉireann. Dhiúltaigh sé troid sa chogadh cathartha agus d'oibrigh se mar bhailitheoir cáineach in ionad.
Eamonn Bulfin
Tochailt
4:11
Físeán gairid ag déanamh cur síos ar an bpáirt a bhí ag na Náisiúin Aontaithe i stair na hÉireann. Bunaíodh na Náisiúin Aontaithe tar éis an dara cogadh domhanda chun an síochán a chur chun cinn. Sna 1960í thug siad tacaíocht do Katanga agus iad ag lorg neamhspleáchas ón gCongó. Bhí saighdúirí Éireannacha ag troid ann agus fuair neart bás i rith an chogaidh.
Congó
Tochailt
5:16
Físeán gairid ag déanamh cur síos ar an bpáirt a bhí ag na bráithre Proinsiasaigh i stair na hÉireann. Buíochas leis na Proinsiasaigh, a scríobh in annála, tá fhios againn gur thug Isabella Palmer airgead chun Saingeal a thógáil. Bhunaigh Naomh Proinsias as Assisi na bráithre seo. Scríobh John Clyn faoin bPlá Mhór agus is tábhachtach an taifead stairiúla é seo chun an saol ag an am a thuiscint.
Isabella Palmer
Tochailt
5:16
Físeán gairid ag déanamh cur síos ar an bpáirt a bhí ag John Hume i stair na hÉireann. D'oibrigh John Hume ar son na Síochána i dTuaisceart na hÉireann. Bhí sé mar cheannaire ar an SDLP. Cáineadh é mar go mbíodh se ag labhairt le Gerry Adams. Bronnadh Duais Nobel ar son na síochána air in 1998 mar gheall ar an obair crua a rinne sé ar son na síochána.
John Hume
Tochailt
5:25
Tabhair dúinn do thuairimí
Eolas
Nuachtlitir
Clárú don Nuachtlitir
©2026 Cóipcheart TG4